Post Thumb

“Rau rút” còn gọi là “rau nhút”, “rau dút”, “quyết thái”, “thủy hồ điệp”, … tên khoa học là Neptunia oleracea Lour (N. prostrata Bail).

Rau rút thường mọc dưới nước ở mương rãnh, ao hồ. Toàn cây dùng làm thuốc, có thể dùng tươi hay khô. Ngoài được trồng làm rau ăn, còn sử dụng rau rút làm thuốc

“Rau rút” còn gọi là “rau nhút”, “rau dút”, “quyết thái”, “thủy hồ điệp”, … tên khoa học là Neptunia oleracea Lour (N. prostrata Bail).

Rau rút là loại cây thảo, sống ở nước. Thân ngầm, mọc bò, nổi ngang mặt nước. Quanh thân có phao xốp, màu trắng. Bén rễ ở các mấu. Lá mọc so le, kép lông chim hai lần; lá chét nhiều, nhỏ, dài 0,5-2cm; rộng 0,2-0,4cm; xếp đều đặn, sít nhau từng đôi một; cuống dài 5-7cm, gấp khúc ở gốc. Lá rau rút thường khép lại nhanh chóng khi đột ngột chạm vào (do nước rút nhanh từ phiến lá chét vào cuống lá). Hoa hợp thành đầu, màu vàng, dài 6-15cm; đài hình chuông; tràng 5 cánh rời nhau; nhị 10; bầu nhẵn. Quả chứa 6 hạt dẹt, nhẵn. Mùa hoa quả vào tháng 9-12.

rau nhut 1

Rau rút là cây trồng quen thuộc ở hầu hết các tỉnh đồng bằng, trung du và cả vùng núi thấp. Là cây chỉ sống được ở nước, ưa sáng và thường được trồng theo kiểu thả bè ở các ao, hồ, đầm. Cây sinh trưởng mạnh trong mùa hè và mùa thu. Nhờ hệ thống rễ chùm đặc biệt phát triển, cây có thể hút các chất vô cơ và hữu cơ hòa tan trong nước. Cây rau rút sinh chồi khỏe, ngắt ngọn chỉ cần sau 7-10 ngày, lại đã có thể thu hoạch lứa khác tiếp theo.

Rau rút được trồng làm rau ăn, thường nấu canh riêu cua với khoai sọ, ăn rất mát. Rau rút lại có mùi thơm đặc biệt, phảng phất như nấm hương. Rau rút cũng có thể sử dụng làm thuốc chữa bệnh.

Theo Đông y, rau rút hay còn gọi là rau nhút có vị ngọt, tính hàn, không độc, tác dụng an thần, mát gan, giải nhiệt độc, có tác dụng chữa chứng mất ngủ, trị nóng trong sinh mụn… làm thông huyết mạch, điều hòa tỳ vị, thông thủy đạo, lợi tiểu tiện, tiêu viêm, nhuận tràng, hạ sốt, chữa mất ngủ, hỗ trợ điều trị bướu cổ.

Rau rút thường mọc dưới nước ở mương rãnh, ao hồ. Toàn cây dùng làm thuốc, có thể dùng tươi hay khô. Ngoài được trồng làm rau ăn, kinh nghiệm dân gian còn sử dụng rau rút làm thuốc. Theo Đông y rau rút có vị ngọt, tính hàn, không độc, tác dụng an thần, mát gan, giải nhiệt độc, dùng chữa chứng mất ngủ, trị nóng trong sinh mụn…

Những bài thuốc từ rau Nhút.

Chữa chứng mất ngủ

Rau rút phơi khô 25g, khoai sọ 25g, lá sen 10g tất cả rửa sạch đem ninh nhừ với nước, cho gia vị vừa đủ, ăn cả bã lẫn nước. Tuần ăn 3 – 5 lần, nên ăn khi còn ấm, tốt nhất ăn vào buổi tối.

canh rau nhut

Hoặc có thể dùng canh rau rút nấu với cá rô: rau rút tươi 300g, cá rô 200g. Rau rút làm sạch , rửa sạch, thái nhỏ. Cá làm sạch lọc lấy thịt, thái mỏng, ướp gia vị; xương cá giã nhỏ lọc lấy nước khoảng 350ml. Đun sôi nước lọc xương cá, cho thịt cá vào, quấy đều, đun sôi khoảng 5 phút cho tiếp rau rút vào, nêm gia vị vừa đủ, khi canh sôi nhấc ra ngay, nên ăn khi canh còn nóng. Có thể dùng làm canh ăn với cơm. Ăn liền trong 7 ngày. Canh này rất tốt cho người mất ngủ, suy nhược thần kinh, ăn uống kém.

Trị nóng trong sinh mụn

30g rau rút khô, sắc với 400ml nước còn 200ml, uống thay nước uống trong ngày hoặc ăn thường xuyên rau rút sống trong bữa ăn (hái lấy đọt non, nhặt bỏ rễ và lớp phao trắng bên ngoài, rửa sạch, ăn cả cọng lẫn lá, như các loại rau tươi khác).

Hỗ trợ điều trị bướu cổ

Rau rút 300g, cá rô 200g, gia vị vừa đủ. Cá làm sạch chỉ lấy phần nạc, ướp gia vị. Xương cá giã nhỏ vắt lọc lấy nước thêm nước cho đủ khoảng 500 ml, đem đun sôi rồi cho rau rút (làm sạch thái đoạn ngắn) và cá nạc vào nước đang sôi, quấy đều, chờ sôi lại, nhắc ra ăn nóng với cơm.

rau nhut

Ngày một lần, dùng liền 5 ngày. Hoặc rau rút 30g, cải trời 20g, mạch môn 15g, sinh địa 15g, sài hồ, kinh giới, xạ can đều 8g. Đổ 800ml nước sắc còn 250ml nước. Chia 2 lần uống trong ngày, dùng liền 10 ngày.

Thận trọng: Rau rút tính lạnh nên những người tạng hàn, dễ tiêu chảy và trẻ nhỏ không nên ăn.

Hân Hân (TH)